Joke
Dit is het verhaal van Joke. Joke is 18 jaar en volgt kunstonderwijs. We ontmoeten haar thuis in november 2007. Ook al wil Joke zelf niet herkenbaar op de foto, ze is toch blij met deze website. "Als er ook foto's op staan, zullen mensen misschien zien dat niet elke transseksueel is zoals ze te zien krijgen op het internet".
Als meisje naar school
Sinds het begin van het schooljaar gaat Joke als meisje naar school. "Ik ben drie jaar als jongen naar deze school gegaan. Ik zit nu in mijn zesde jaar en ik wil niet meer naar een andere school. Maar toch wou ik als meisje gaan, als een soort test om mijzelf weer hard te maken tegen de pesterijen. Voordien speelde ik twee personages: een jongenspersonage en een meisjespersonage. Het jongenspersonage was echt heel stereotiep: kijken en nadoen. Maar daar werd ik erg depressief van. Ik ben daar moeten mee stoppen en daarmee was ook mijn verdediging tegen pesterijen weggevallen. Ik moet dat nu zo stilletjes aan weer opbouwen". Met vooroordelen en scheldwoorden heeft Joke helaas veel ervaring. Elke dag op weg naar school ontmoet ze wel enkele jongeren op de bus die vervelend doen. "Ik krijg twee of drie keer per week wel opmerkingen op de bus, dan roepen ze 'she-male' of andere woorden die niet zo plezant zijn. Ik ben vroeger ook een keer erg 'afgemot' geweest, en werd al twee keer bedreigd. Er is een hele geschiedenis van mij in die schoolwijk te vinden ..."
Joke neemt sinds de zomervakantie hormonen die de werking van de mannelijke hormonen onderdrukken. "Vroeger als er iets gebeurde op school, dan was ik heel sterk in mijn armen om me te kunnen verdedigen. Nu is meer dan de helft van mijn kracht weg en ben ik heel rap moe als ik me inspan. Mensen lachen daarmee, maar het is echt ongelooflijk hoe fel die medicatie je verzwakt. Dat is nogal klote als mensen daarmee beginnen te lachen. Nu heb ik vooral geleerd om te negeren, negeren en nog eens negeren. Dat moet ik voortdurend doen. In het begin keek iedereen mij aan. Maar nu weet ik uit ervaring dat je beter niet reageert. Hoe minder je reageert, hoe sneller de pesters het beu worden en ermee zullen stoppen".
Op school gaat het redelijk goed nu iedereen weet dat Joke, die ze voorheen kenden als een jongen, een meisje is. "De school wist al lang dat ik een meisje ben. Ik ben bij het afhalen van mijn boeken op de dag voor het schooljaar begon, op eigen initiatief naar de directrice gegaan. Ik heb met haar afspraken gemaakt over naamgebruik zoals op het schoolpasje en over verschillende zaken. Ze had er geen problemen mee."
De eerste dag als meisje naar school gaan was natuurlijk erg spannend. "Maar ik voel me nu veel beter, mijn punten zijn ook beter geworden. Ik voel me beter in de klas, ook al zijn die pesterijen er nog. Soms wordt het mij nog eens teveel, maar tja dat hoort erbij. Ik bedoel, voor elk meisje wordt het soms wel eens teveel in de klas! Maar ik voel me sterker. Ik kan me beter concentreren en ik kan beter studeren. Alles betert omdat ik de last niet meer draag een ander personage te moeten spelen en mezelf te verbergen. Ik denk dat hoe langer ik dit doe, hoe meer begrip ze ervoor zullen hebben. Ze zullen na een tijd toch moeten geloven dat het serieus is".
Misinformatie
Natuurlijk gingen de roddels de school rond. "Dit schooljaar hebben de leerkrachten als twee keer moeten ingrijpen om de klas een beetje kalm te krijgen en om al die roddels in school te stoppen. In de vijfde en zesdejaars zijn er niet zo veel problemen. Maar het zijn vooral de jongere leerlingen die op het Internet kijken … ik heb ontdekt dat je op het Internet vooral reclame vindt voor 'she-males' of 'chicks with dicks' ofzo. En als ze daar op klikken dan gaan ze natuurlijk denken van "iedereen is zo". Of ze verwarren met travestie, of met homoseksualiteit. Ze weten er helemaal niets van!"
Kortom, over de beeldvorming van transgenders in de media is Joke niet te spreken. "Ze maken wel documentaires over dit onderwerp, maar meestal met oudere mensen, ofwel met vrouwen die té vrouwelijk willen zijn en bijvoorbeeld alleen maar roze dragen. Het is echt niet de gewone jeugd die ze laten zien". Ook in series duiken wel eens transgender personages op die héél stereotiep en ongenuanceerd worden weergegeven. "Ze gebruiken transseksueel en travestiet voor dezelfde personage, 'hij' en 'zij' door elkaar, heel verwarrend allemaal. Veel jongeren kijken daarnaar, en dan ga je ze zulke foute informatie geven … De tv geeft de jeugd een totaal verkeerd beeld over transgender en legt bovendien vaak nog de link met hoeren of porno. De enige correcte en goede informatie die ze kunnen krijgen is van jongeren zelf. En ik weet van mezelf dat het niet gemakkelijk is om daar openlijk over te spreken.
Ik ben eigenlijk een gewoon tienermeisje met normale tienerzaken, maar toch … Zo wil ik heel graag gaan zwemmen, maar dat kan gewoon niet. Als jongen krijg je me niet in een zwembad en als meisje gaat het ook nog niet. Daar moet ik nog lang op wachten. En als ik ergens wil blijven slapen, moet ik een hele uitleg geven. Ouders beoordelen me al vlug op mijn lichaam en zien me dus als een jongen. En dan mag ik niet bij vriendinnen op bezoek of blijven slapen. Terwijl ik nooit iets met een meisje zou durven doen. Ik heb gewoon vriendinnen zoals ieder ander meisje. Voor sommige ouders houd ik het dan liever geheim".
Alles moest altijd zo stiekem…
Joke was als kind al actief op zoek naar informatie. "Ik was erg jong, op 7 jaar had ik al door dat er iets mis was met mij. Rond mijn 10 à 11 jaar ben ik begonnen met van alles op te zoeken, en toen ontdekte ik de naam: transseksualiteit. Vier jaar lang heb ik opzoekingen gedaan, honderden testjes ingevuld, van alles bekeken op het Internet, allemaal achter de rug van mijn ouders. Ik deed kleren van mijn mama aan want ik voelde me absoluut niet goed in jongenskleren. Ik heb zo drie à vier jaar elke dag na school gekeken naar documentaires over transgender. De meeste dingen die ik zag kwamen overeen. Ik wou het niet geloven … Ik heb dat nu nog als ik naar die documentaires kijk, dat ik soms zit te wenen omdat het echt is zoals ik me voel. Zo kwam ik tot de erge conclusie dat ik transseksueel ben. En dat vond ik niet leuk. En ik heb het nog steeds moeilijk om het te accepteren, maar ik weet nu dat ik het niet kan onderdrukken of verbergen, dat het steeds terugkomt ... Ik heb eigenlijk geen keuze.
Mensen zeggen zo vaak: 'waarom kies je hiervoor?' Als ik dat kon, had ik onmiddellijk een andere weg gekozen want het is echt geen leuke keuze! Ik ben mijn geloof in God ook kwijtgeraakt. Elke dag bidden tot God dat je een meisje wordt, dat je als meisje wakker wordt … en dan toch wakker worden als jongen. Na een tijd begreep ik dat ze me gewoon maar belogen hebben op school, dat er niemand is hierboven. Als die kerel bestaat moet die maar 's nachts bij mij op bezoek komen en bewijs leveren dat die bestaat. Daar geloof ik niet meer in".
Na de zelfontdekking volgde de moeilijke coming-out naar haar ouders. "Ik wou het eerst aan mijn ouders bekendmaken door een brief, maar die heb ik nooit durven laten lezen. Ik heb het ook nooit echt kunnen vertellen, want ik schaam me er nog altijd voor. En dat zal ik heel mijn leven blijven doen. Het is heel moeilijk om je eigen echte zelf te kunnen accepteren. Uiteindelijk heb ik het aan mijn mama verteld via MSN, en papa via een nepdagboek. Omdat ik weet dat ouders niet uit dagboeken kunnen blijven, had ik één pagina volgeschreven in een nieuw schrift en dat 'per ongeluk' op het bureau laten liggen. Toen papa dat zag liggen, heeft hij dat natuurlijk gelezen, zoals ik al dacht, en zo wist hij het".
Hulpverlening
Joke vond gelukkig een plaats waar ze terecht kon met haar probleem. "Ik heb opgezocht waar ik hulp kon krijgen, hoe het daar aan toeging, en waar de beste zorg in België was. En zo heb ik voor het genderteam van Gent gekozen". Daar gaat ze nu regelmatig op gesprek bij een kinderpsycholoog. "De eerste fase is vooral praten en een hele dikke bundel met vragen invullen. En dan stellen ze strikvragen uit die bundel om te zien of je hetzelfde antwoordt. Daarna mag je medicijnen nemen die de werking van de mannelijke geslachtshormonen onderdrukken. Dat was bij mij in augustus. En nu mag ik binnenkort met de vrouwelijke hormonen beginnen".
Ook sociaal gezien moet er heel wat veranderen. Joke heeft hiervoor het heft in eigen handen genomen. "Ik heb heel wat beslissingen op mijn eigen houtje genomen die heel het proces versneld hebben: bijvoorbeeld als meisje naar de Chiro gaan of als meisje naar de tekenacademie gaan. Daardoor zag de psycholoog dat ik dit serieus meen. Ik kon niet steeds op haar fiat wachten om beginnen te leven als meisje. Ik ben zeker van mijn zaak en te koppig om te wachten".
Deze 'Real Life Fase' waarin Joke als meisje naar buiten komt, schept heel wat uitdagingen maar doet haar veel deugd. "Mijn echte persoon, die ik jaren aan een stuk heb moeten verbergen, is nu naar buiten aan het komen. Ik word meer mezelf, mijn persoonlijkheid komt meer naar boven en het oude slibt langzaamaan weg. Vroeger moest ik als jongen acteren en elke dag iemand anders zijn. Ik was alleen maar 's avonds mezelf, als mijn ouders weg waren". Dit heeft heel wat effect op Joke's gevoelsleven. "Ik zit nu met het probleem dat ik meer naar de jongens begin te kijken, en vroeger was dat alleen naar meisjes. Daar schrok ik wel even van. Ik zit nu in het midden denk ik, nu voel ik me bi. Ik weet nog niet wat het zal worden. Het begint in elk geval erg te verschuiven".
Uiterlijk gezien merk je niet aan Joke dat ze niet als meisje werd geboren. Ze heeft haar kleerkast hiervoor wel moeten leegruimen. "Vroeger droeg ik jongenskleren. Ik heb verleden week een hele zak met jongenskleren weggesmeten omdat ik die echt niet meer wou zien. Ik heb alleen wat kleren gehouden voor buiten te werken of op school, die vuil mogen worden. Ik heb nu het probleem dat ik geen overvolle kleerkast heb zoals de meeste meisjes. Ik heb ook geen ervaring met make-up, want ik heb als klein kind niet kunnen experimenteren zoals andere meisjes". Één keer per maand gaat Joke shoppen met haar moeder om nieuwe kleren te kopen. "Maar ik ga niet zo graag met mijn mama kleren kopen. Die vindt mijn stijl afschuwelijk lelijk en dan mag ik die dingen nooit kopen. Ik ga meestal alleen naar de winkel of soms met een vriendin, met de bankkaart van mama".
Een aantal lichamelijke kenmerken zitten Joke in de weg. "Omdat ik pas op mijn 17de met dit proces gestart ben, ben ik heel hard gegroeid. Ik steek nu overal bovenuit met mijn 1,80 m en trek daardoor meer aandacht dan ik zou willen". Ook draagt ze lange handschoenen die haar vingers vrijlaten en haar handen en polsen bedekken. Dat doet ze om haar handen te verbergen waarvan ze vindt dat die er mannelijk uitzien. "Qua baardgroei valt het gelukkig wel mee, en ik ben lang en smal gebouwd. Maar toch had ik liever dat ik er vroeger aan begonnen was en nu minder groot was".
Vriendschappen
Door alles wat Joke meemaakt, zijn haar vriendschapsrelaties veranderd. "Op school hebben ze me drie jaar als jongen gekend, en ik vind het niet leuk om met mensen om te gaan die mij in het verleden als jongen hebben gekend. Ik merk ook dat ik op sommige vlakken meer volwassen ben dan andere meisjes van 17 jaar. Dat komt omdat ik al veel heb moeten opzoeken over mezelf, hoe ik in elkaar zit. Zo ben ik ook meer volwassen in de klas. Ik ben stiller en stel geen kinderachtig gedrag. Dat is het voordeel van transseksualiteit: je leert je echte vrienden kennen en je bent veel sneller volwassen".
Ondertussen maakte Joke heel wat nieuwe vrienden via Wel Jong Niet Hetero. "Daar ging ik meteen als meisje naartoe, dus ze wisten het vanaf het begin en dat stelt geen problemen". Andere jongeren in dezelfde situatie heeft ze tot nu toe nog niet echt leren kennen. "Ik zoek jongeren van mijn leeftijd en die vind je niet op het Internet. Ik doe deze getuigenis als eerste stap naar buiten want ik wil graag een forum voor transseksuele jongeren openen. Op het Internet is alles voor 18+. Ik wil praten met jongeren die met dezelfde problemen zitten, jongeren van mijn leeftijd. Ik kan niet spreken over mijn medicatie en of over bijwerkingen daarvan met iemand die alles al heeft doorgemaakt.
Joke is blij met haar leven als jonge vrouw. "Nu ben ik een vrouw, ik wil als vrouw leven. Ik wil dat mensen mij als vrouw aanzien en niet als een transseksueel. En als ze mij iets vragen over menstruatie of zo, dan fantaseer ik over datums en heb ik mij voorbereid. Ik weet nu al meer over een vrouwelijk lichaam dan over een mannelijk". Joke heeft enkel veel spijt dat ze zo lang gewacht heeft om met haar gevoel naar buiten te komen, terwijl het voor haar al lang duidelijk was. "Ik heb heel mijn jeugd verpest met op te zoeken wat ik al lang wist. Die periode van ontkenning, dat had ik beter niet gedaan …"
